Schooltijd of tijd voor school?

Sinds enige tijd wordt er in het Nederlandse voortgezet onderwijs veel tijd besteed aan het praten over onderwijstijd. Nadat jarenlang geaccepteerd is dat binnen de wettelijk voorgeschreven onderwijstijd ook tijd besteed werd voor het organiseren van het onderwijs, ziet de overheid met ingang van dit schooljaar plotseling strikt toe op de handhaving van onderwijstijd als netto contacttijd voor leerlingen.

We zetten eerst even de feiten met betrekking tot de nieuwe onderwijstijden op een rij:

Feiten over de nieuwe onderwijstijden   Wettelijke minimum norm onderwijstijd in klokuren van 1 augustus 2006 Onderbouw (leerjaar 1 en 2 vmbo, havo, vwo en leerjaar 3 havo/vwo)              : 1040 Bovenbouw en praktijkonderwijs (leerjaar 3 vmbo, 4 havo, 4 en 5 vwo)                       : 1000 Examenjaren (leerjaar 4 vmbo, 5 havo en 6 vwo)                                                      : 700   Schoolweken Door de landelijke vakantiespreiding varieert de lengte van een schooljaar van 39 tot 41 weken (exclusief maximaal 8 erkende feestdagen). Gemiddeld resteren 38 effectieve schoolweken.   Onderwijstijd De nieuwe definitie van onderwijstijd luidt: ‘in schooltijd verzorgd onderwijsprogramma’. Criteria voor beoordeling zijn: ·         De leerling moet afdwingbaar aanspraak kunnen maken op begeleiding. ·         De activiteit moet deel uitmaken van het geplande en voor alle leerlingen verplichte programma. ·         Het onderwijs wordt verzorgd onder verantwoordelijkheid van een bevoegde leraar. Onder de nieuwe definitie vallen meer onderwijsvormen dan alleen de traditionele lesuren, zoals activiteiten in de mediatheek of Open Leercentrum, activiteiten buiten de school (zoals een theaterbezoek in het kader van CKV) en stages.

Uit dit feitenoverzicht is af te leiden dat in de onderbouw leerlingen per schooljaar 1040 klokuren onderwijstijd moeten krijgen. In de praktijk is dat binnen de huidige regelgeving en bekostiging voor de meeste scholen niet te realiseren. Van de gemiddeld 38 effectieve lesweken blijft namelijk wat minder over, omdat start en afronding van een schooljaar met een aantal lesvrije dagen gepaard gaat en omdat lessen kunnen vervallen vanwege afwezigheid van een leraar. Die lesuitval wordt veroorzaakt door ziekte, maar ook doordat leraren betrokken zijn bij andere leerlingenactiviteiten als uitwisselingen, werkweken en excursies. Daarnaast verwachten we dat onze leraren d.m.v. scholing hun kennis op peil houden. Overigens wordt een deel van de lesuitval opgevangen door andere leraren.

Aangezien over de inzet van leraren voorafgaand aan dit schooljaar al afspraken gemaakt waren, die gebaseerd waren op een reële onderwijstijd van minimaal 924 klokuren voor leerlingen, wordt het aantal van 1040, respectievelijk 1000 klokuren op de meeste scholen van de CVO Groep dit schooljaar niet gerealiseerd. De CVO Groep vraagt zich overigens af welk belang gediend wordt met het wel realiseren van de nieuwe normen. Wij constateren dat hierdoor de belasting van leerlingen en leraren toeneemt, terwijl in vergelijking met de Westerse wereld Nederlandse scholieren veel contacttijd kennen en leraren in ons land een grotere onderwijstaak hebben. Voor de onderwijskwaliteit hoeven we de schooltijden niet te verruimen. Uit internationale vergelijkingen blijkt immers jaar op jaar dat het Nederlandse voortgezet onderwijs goed presteert. We kunnen ons echter voorstellen dat ouders van scholen garanties willen vragen betreffende de aanwezigheid van hun kind(eren) op school, zodat het niet meer voor komt dat kinderen onverwacht en onaangekondigd thuis komen of zijn. Daarover de komende jaren onderling afspraken maken vinden we nastrevenswaardig!

Dit schooljaar zullen onze scholen meer onderwijstijd realiseren dan de voorgaande jaren. Er zijn verstrekkende maatregelen genomen. Zo worden rapportvergaderingen grotendeels buiten lestijd gehouden, gaan de lessen aan het eind van het schooljaar langer door en worden er meer uitgevallen lessen door een invaldocent opgevangen.

Hoewel we hopen dat de overheid zich tijdig zal realiseren dat de opgelegde normen niet in het belang van beter onderwijs zijn, houden we er rekening mee dat we volgend schooljaar opnieuw maatregelen moeten nemen om dan wel 1040, respectievelijk 1000 klokuren onderwijs te verzorgen. Wij vrezen dat als daar geen extra geld voor beschikbaar komt dit kan leiden tot verschraling van ons aanbod. In een tijd waarin we ons voorbereiden op een dreigend lerarentekort is het te simpel gedacht om schooltijden van leerlingen maar wat op te rekken!

Wik Jansen

voorzitter College van Bestuur